{"id":4265,"date":"2024-11-30T18:09:04","date_gmt":"2024-11-30T17:09:04","guid":{"rendered":"https:\/\/poznan-future.eu\/?p=4265"},"modified":"2024-11-30T18:09:24","modified_gmt":"2024-11-30T17:09:24","slug":"malownicza-dzielnica-solacz-historia-niesamowita-architektura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-4265-malownicza-dzielnica-solacz-historia-niesamowita-architektura","title":{"rendered":"Malownicza dzielnica So\u0142acz: historia, niesamowita architektura"},"content":{"rendered":"\n

So\u0142acz to jedna z najpi\u0119kniejszych dzielnic Poznania o ciekawej historii. Mieszka\u0144com kojarzy si\u0119 przede wszystkim z urokliwym Parkiem So\u0142acza i ko\u015bcio\u0142em \u015bw. Jana Vianney’a. Jednak to, co czyni t\u0119 dzielnic\u0119 wyj\u0105tkow\u0105, to du\u017ca liczba unikalnych kamienic o niezr\u00f3wnanym wystroju, park\u00f3w i skwer\u00f3w, kt\u00f3re om\u00f3wimy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo na poznan-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Winiary, G\u00f3rczyn czy So\u0142acz<\/h2>\n\n\n\n

Pozna\u0144 XIX i XX wieku by\u0142 nie tylko miastem zamk\u00f3w, ale tak\u017ce okaza\u0142ych kamienic i niesamowitych willi.  Urbani\u015bci planuj\u0105cy rozbudow\u0119 Poznania pod koniec XIX wieku d\u0142ugo zastanawiali si\u0119, gdzie stworzy\u0107 obszar zabudowany wy\u0142\u0105cznie willami. Po rozwa\u017ceniu kilku opcji wybrali So\u0142acz.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza ma\u0142a wie\u015b letniskowa w Poznaniu powsta\u0142a ju\u017c w 1895 roku przy wsp\u00f3\u0142czesnych ulicach Orzeszka i Konopnickiej. Urbani\u015bci starali si\u0119 jednak stworzy\u0107 du\u017cy obszar, kt\u00f3ry w przysz\u0142o\u015bci m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 zabudowany willami. Rozwa\u017cali G\u00f3rczyn i Grunwald, ale ostatecznie nic z tego nie wysz\u0142o. Skierowali wi\u0119c swoj\u0105 uwag\u0119 na zachodni\u0105 i p\u00f3\u0142nocno-zachodni\u0105 stron\u0119 centrum. W tym czasie wsie Winiary, Urbanowo i So\u0142acz nie by\u0142y jeszcze zurbanizowane, zachowuj\u0105c sw\u00f3j wiejski charakter, co u\u0142atwia\u0142o planowanie nowych osiedli mieszkaniowych na ich terenie.<\/p>\n\n\n\n

Od 1893 r. grunty w So\u0142aczu by\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 Izidora Kantorowicza. Nast\u0119pnie naby\u0142 je Adolf Schwarzkopf, Generalny Prezydent wojew\u00f3dztwa pozna\u0144skiego. Okoliczno\u015bci sprawi\u0142y jednak, \u017ce zatrzyma\u0142 on dw\u00f3r i park dla siebie, a cz\u0119\u015b\u0107 odda\u0142 \u017cydowskiemu kupcowi Baruchowi Eliasowi za d\u0142ugi syna, za\u015b reszt\u0119 maj\u0105tku przekaza\u0142 Komisji Kolonizacyjnej.<\/p>\n\n\n\n

W 1904 r. opracowano plan budowy dzielnicy domk\u00f3w letniskowych w So\u0142aczu, a wszyscy w\u0142a\u015bciciele nieruchomo\u015bci apelowali do w\u0142adz Poznania o zapewnienie kanalizacji i o\u015bwietlenia na tym terenie. Urz\u0119dnicy nie spe\u0142nili jednak \u017c\u0105da\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w i na jaki\u015b czas od\u0142o\u017cyli rozpatrzenie tej kwestii. Powodem by\u0142o to, \u017ce w tym czasie planowano zakupi\u0107 grunty w G\u00f3rczynie, aby wybudowa\u0107 tam osiedle domk\u00f3w letniskowych. Co\u015b jednak posz\u0142o nie tak. Poza tym dwa du\u017ce osiedla domk\u00f3w letniskowych w jednym mie\u015bcie to by\u0142o za du\u017co, przynajmniej jak na tamte czasy. Ostatecznie w\u0142adze miasta zgodzi\u0142y si\u0119 na utworzenie dzielnicy w So\u0142aczu, ale postawi\u0142y warunek: wie\u015b musia\u0142a sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Poznania. Komisja Kolonizacyjna, w\u0142a\u015bciciel du\u017cej cz\u0119\u015bci grunt\u00f3w mi\u0119dzy planowan\u0105 dzielnic\u0105 a miastem, zacz\u0119\u0142a si\u0119 sprzeciwia\u0107. Ministerstwo Finans\u00f3w musia\u0142o zgodzi\u0107 si\u0119 na sprzeda\u017c grunt\u00f3w miastu. Negocjacje w tej sprawie trwa\u0142y d\u0142ugo, a\u017c wreszcie w 1907 r. wszystkie zainteresowane strony podpisa\u0142y porozumienie. Plan zagospodarowania So\u0142acza zosta\u0142 przygotowany przez Komisj\u0119 Kr\u00f3lewsk\u0105 wraz z niemieckim architektem Josefem St\u00fcbbenem.<\/p>\n\n\n\n

Projekt obejmowa\u0142 obszar oko\u0142o 87 hektar\u00f3w. Obszar ograniczony by\u0142 od p\u00f3\u0142nocy drog\u0105 Pozna\u0144-Gol\u0119cin, od zachodu lini\u0105 kolejow\u0105 Pozna\u0144-Pi\u0142a, a od po\u0142udnia lini\u0105 kolejow\u0105 Pozna\u0144-Stargard. Miasto otrzyma\u0142o prawo do zarz\u0105dzania terenem, ale w zamian zosta\u0142o zobowi\u0105zane do pokrycia koszt\u00f3w utworzenia parku i innych teren\u00f3w zielonych, a tak\u017ce u\u0142o\u017cenia rur kanalizacyjnych, gazowych i wodoci\u0105gowych. Koszt zaopatrzenia nowej dzielnicy w energi\u0119 elektryczn\u0105 ponios\u0142o pa\u0144stwo, kt\u00f3re obieca\u0142o r\u00f3wnie\u017c dotacj\u0119 na budow\u0119 linii tramwajowej. 1 kwietnia 1908 r. So\u0142acz sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Poznania.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek rozwoju dzielnicy<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Przed rozpocz\u0119ciem budowy priorytetem by\u0142a budowa dr\u00f3g, kt\u00f3re po\u0142\u0105czy\u0142yby dzielnic\u0119 z centrum miasta. Projekt St\u00fcbbena obejmowa\u0142 wi\u0119kszy obszar ni\u017c pierwotnie zak\u0142adano. Architekt postanowi\u0142 wykorzysta\u0107 naturalne walory okolicy. G\u0142\u00f3wnym centrum dzielnicy mia\u0142 by\u0107 du\u017cy park z dwoma sztucznymi jeziorami. Zgodnie z jego planem oko\u0142o 40-50% ca\u0142kowitej powierzchni mia\u0142y zajmowa\u0107 tereny zielone: drogi i aleje obsadzone drzewami i krzewami. Ulice mia\u0142y pe\u0142ni\u0107 nie tylko funkcj\u0119 komunikacyjn\u0105, ale tak\u017ce sta\u0107 si\u0119 miejscem spacer\u00f3w i rekreacji. Nast\u0119pnie teren podzielono na kwarta\u0142y, a te na dzia\u0142ki. Kwarta\u0142y nie by\u0142y jednakowej wielko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Co ciekawe, pierwszym obiektem w dzielnicy by\u0142 Park So\u0142acki<\/a>. Zacz\u0119to od tego malowniczego zak\u0105tka, poniewa\u017c procedura wyw\u0142aszczania grunt\u00f3w pod budow\u0119 dom\u00f3w nie zosta\u0142a jeszcze zako\u0144czona. Ju\u017c w pa\u017adzierniku 1908 r. rozpocz\u0119to kopanie sztucznych jezior, osuszanie \u0142\u0105k, cz\u0119\u015bciow\u0105 regulacj\u0119 rzeki Bogdanki, uk\u0142adanie alejek, sadzenie drzew i kwiat\u00f3w. Park uko\u0144czono w 1910 roku. W 1912 r. wybudowano restauracj\u0119 Parkowa, a w 1913 r. molo z wypo\u017cyczalni\u0105 \u0142odzi.<\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j dzielnicy, cechy architektoniczne<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W 1910 r. do So\u0142acza doprowadzono wod\u0119 i gaz. Niekt\u00f3re ulice zosta\u0142y wyposa\u017cone w kanalizacj\u0119. Rozpocz\u0119to r\u00f3wnie\u017c negocjacje w sprawie uruchomienia w nowej dzielnicy linii tramwajowej. W pa\u017adzierniku 1913 r. uruchomiono lini\u0119 tramwajow\u0105, kt\u00f3ra bieg\u0142a od placu Spiskiego do Starego Rynku przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 alej\u0119 Wielkopolsk\u0105 i most Teatralny. To w\u0142a\u015bnie w tym okresie w mie\u015bcie pojawi\u0142a si\u0119 nietypowa drewniana poczekalnia tramwajowa, kt\u00f3ra najpierw znajdowa\u0142a si\u0119 na Placu Spiskim, a w 1924 roku zosta\u0142a przeniesiona na ulic\u0119 Ma\u0142opolsk\u0105, w pobli\u017ce Parku So\u0142ackiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rygorystyczne przepisy budowlane wymaga\u0142y zachowania mieszkalnego charakteru okolicy. Oznacza to, \u017ce ka\u017cdy dom musia\u0142 mie\u0107 du\u017co zieleni, wi\u0119c oko\u0142o 70% powierzchni ka\u017cdej dzia\u0142ki przeznaczano na ogr\u00f3d. Dozwolone by\u0142o budowanie tylko pojedynczych, dwupi\u0119trowych dom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W 1910 roku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 aktywny rozw\u00f3j dzielnicy. Domy by\u0142y projektowane i budowane przez r\u00f3\u017cne firmy budowlane, ale mimo to by\u0142y do siebie podobne pod wzgl\u0119dem architektonicznym. Domy budowane w latach 1910-1911 by\u0142y parterowe z wysokimi dachami dwuspadowymi lub mansardowymi z mieszkalnym poddaszem. Charakteryzuje je r\u00f3wnie\u017c bogactwo detali architektonicznych w postaci wykuszy, werand i balkon\u00f3w. Domy wybudowane po 1912 roku r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 nieco od tych wcze\u015bniejszych, poniewa\u017c budowane s\u0105 szczytem do ulicy i posiadaj\u0105 boczne wej\u015bcie. Na kr\u00f3tko przed wybuchem I wojny \u015bwiatowej coraz popularniejsze stawa\u0142y si\u0119 domy ryglowe i masywniejsze dwupi\u0119trowe budynki z czterospadowymi dachami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W 1915 r. w So\u0142aczu wybudowano 79 dom\u00f3w, w tym 52 wolnostoj\u0105ce, 24 dwurodzinne i 3 szeregowe. Pocz\u0105wszy od 1919 r. i przez kolejne dziesi\u0119\u0107 lat w dzielnicy nie prowadzono \u017cadnych wi\u0119kszych inwestycji. W okresie mi\u0119dzywojennym So\u0142acz sta\u0142 si\u0119 popularn\u0105 dzielnic\u0105 elit: urz\u0119dnik\u00f3w miejskich, nauczycieli, oficer\u00f3w, kupc\u00f3w, lekarzy i naukowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1928-1930 na So\u0142aczu wybudowano wspania\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Vianney’a w stylu neoklasycystycznym. Autorem projektu ko\u015bcio\u0142a by\u0142 Stanis\u0142aw Mieczkowski, kt\u00f3ry zdecydowa\u0142 si\u0119 na budow\u0119 okr\u0105g\u0142ej \u015bwi\u0105tyni w formie rotundy przykrytej kopu\u0142\u0105. Dzi\u015b jest ona uwa\u017cana za jeden z najciekawszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Poznaniu i symbol So\u0142acza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne prace budowlane w zespole rezydencjonalnym prowadzone by\u0142y na prze\u0142omie lat 20. i 30. XX wieku i trwa\u0142y do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. Na pocz\u0105tku lat 30. zastosowano nowe trendy w budownictwie \u2014 wzniesiono trzykondygnacyjne budynki mieszkalne w stylu barokowym i klasycystycznym. Pod koniec lat 30. zacz\u0119to wznosi\u0107 budynki wed\u0142ug wzorc\u00f3w modernistycznych. W tym czasie trend ten znany by\u0142 jako funkcjonalizm.<\/p>\n\n\n\n

19 stycznia 1983 roku miejski zesp\u00f3\u0142 architektoniczny So\u0142acza zosta\u0142 wpisany do rejestru zabytk\u00f3w. Dzisiejszy So\u0142acz to spokojna okolica z przewa\u017caj\u0105c\u0105 liczb\u0105 prywatnych dom\u00f3w, kt\u00f3ra jest prawdziw\u0105 dum\u0105 Poznania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

So\u0142acz to jedna z najpi\u0119kniejszych dzielnic Poznania o ciekawej historii. Mieszka\u0144com kojarzy si\u0119 przede wszystkim z urokliwym Parkiem So\u0142acza i ko\u015bcio\u0142em \u015bw. Jana Vianney’a. Jednak to, co czyni t\u0119 dzielnic\u0119 wyj\u0105tkow\u0105, to du\u017ca liczba unikalnych kamienic o niezr\u00f3wnanym wystroju, park\u00f3w i skwer\u00f3w, kt\u00f3re om\u00f3wimy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo na poznan-future.eu. Winiary, G\u00f3rczyn czy So\u0142acz Pozna\u0144 XIX i […]<\/p>\n","protected":false},"author":321,"featured_media":3932,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1117],"tags":[2765,2769,2766,2084,2113,2770,2764,2767,2771,2768,2081],"moimportance":[33],"motype":[1122],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-4265","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-architektura","8":"tag-dzielnica-solacz","9":"tag-gorczyn-czy-solacz","10":"tag-historia","11":"tag-historia-architektury","13":"tag-izidora-kantorowicza","14":"tag-malownicza-dzielnica-solacz","15":"tag-niesamowita-architektura","16":"tag-plan-budowy-dzielnicy-domkow-letniskowych-w-solaczu","17":"tag-winiary","18":"tag-zamki-poznania","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","20":"motype-eternal","21":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/321"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4265"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4281,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4265\/revisions\/4281"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3932"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4265"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4265"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4265"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}