{"id":6745,"date":"2025-02-25T21:48:29","date_gmt":"2025-02-25T20:48:29","guid":{"rendered":"https:\/\/poznan-future.eu\/?p=6745"},"modified":"2025-03-13T20:47:00","modified_gmt":"2025-03-13T19:47:00","slug":"historia-swiatyni-piotra-i-pawla-w-poznaniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-6745-historia-swiatyni-piotra-i-pawla-w-poznaniu","title":{"rendered":"Historia \u015bwi\u0105tyni Piotra i Paw\u0142a w Poznaniu"},"content":{"rendered":"\n

Bazylika \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a w Poznaniu znajduje si\u0119 na Ostrowie Tumskim i jest jednym z najstarszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w polskich. To w\u0142a\u015bnie tutaj koronowano i chowano pierwszych w\u0142adc\u00f3w kraju. Dok\u0142adna data powstania pierwszej \u015bwi\u0105tyni w tym miejscu nie jest znana. Na przestrzeni wiek\u00f3w budynek wielokrotnie niszczy\u0142y po\u017cary i wojny, jednak za ka\u017cdym razem bazylik\u0119 odbudowywano, pisze poznan-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnia odbudowa mia\u0142a miejsce po II wojnie \u015bwiatowej. Niestety, nie przywr\u00f3cono \u015bwi\u0105tyni w\u00f3wczas pierwotnego wygl\u0105du. Mimo to pozostaje pere\u0142k\u0105 architektoniczn\u0105 Poznania i wa\u017cnym miejscem dla wsp\u00f3lnoty religijnej.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza \u015bwi\u0105tynia: budowa i zniszczenia<\/h2>\n\n\n\n

Badania archeologiczne przeprowadzone w 1946 roku pozwoli\u0142y na odkrycie licznych pozosta\u0142o\u015bci pierwszej \u015bwi\u0105tyni w Poznaniu. Znaleziska te \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce na miejscu dzisiejszej bazyliki oko\u0142o 968 roku powsta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bw. Piotra o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 48 metr\u00f3w. Inicjatywa jego za\u0142o\u017cenia mog\u0142a nale\u017ce\u0107 do ksi\u0119cia Mieszka I. Wed\u0142ug innej teorii budow\u0119 rozpocz\u0119to na pocz\u0105tku XI wieku z udzia\u0142em biskupa pozna\u0144skiego Ungera oraz ksi\u0119cia Boles\u0142awa Chrobrego.<\/p>\n\n\n\n

Tak czy inaczej, oko\u0142o 1038 roku \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a zniszczona podczas najazdu czeskiego ksi\u0119cia Brzetys\u0142awa. Jej odbudowa nast\u0105pi\u0142a dopiero dwie dekady p\u00f3\u017aniej, za panowania ksi\u0119cia Kazimierza Odnowiciela. W\u00f3wczas zdecydowano si\u0119 na styl roma\u0144ski, kt\u00f3ry mia\u0142 nawi\u0105zywa\u0107 do dziedzictwa Boles\u0142awa Chrobrego i podkre\u015bla\u0107 status w\u0142adcy w odrodzonym pa\u0144stwie. Powsta\u0142 w\u00f3wczas budynek murowany z kruszywa granitowego, ozdobiony elementami z granitu i piaskowca.<\/p>\n\n\n\n

W pierwszej po\u0142owie XII wieku przeprowadzono gruntown\u0105 przebudow\u0119 \u015bwi\u0105tyni. Jedn\u0105 z mo\u017cliwych przyczyn tego procesu badacze upatruj\u0105 w przeniesieniu centrum pa\u0144stwowego do Krakowa. Jednocze\u015bnie panuje opinia, \u017ce budowla wymaga\u0142a renowacji ze wzgl\u0119du na up\u0142yw czasu.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1243\u20131262 biskup Boguchwa\u0142 II zainicjowa\u0142 budow\u0119 wczesnogotyckiej \u015bwi\u0105tyni w miejsce dotychczasowej. Poniewa\u017c budynek znajdowa\u0142 si\u0119 w z\u0142ym stanie technicznym, propozycja ta zosta\u0142a przyj\u0119ta, a pozna\u0144ska katedra sta\u0142a si\u0119 jednym z pierwszych przyk\u0142ad\u00f3w gotyku w Polsce. Nowa katedra pozosta\u0142a kluczowym o\u015brodkiem religijnym Poznania. W 1267 roku w wie\u017cy po\u0142udniowej wybuch\u0142 po\u017car, ale zniszczenia szybko naprawiono. W latach 1288\u20131293 po po\u0142udniowej stronie budynku dobudowano Kaplic\u0119 Kr\u00f3lewsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W 1341 roku w pozna\u0144skiej \u015bwi\u0105tyni odby\u0142 si\u0119 \u015blub Kazimierza Wielkiego z Adelajd\u0105 Hesk\u0105 oraz jej koronacja. Dzi\u0119ki temu katedra sta\u0142a si\u0119 trzecim ko\u015bcio\u0142em koronacyjnym w kraju. Na podniesienie jej rangi wp\u0142yn\u0119\u0142a tak\u017ce obecno\u015b\u0107 grobowc\u00f3w Boles\u0142awa Chrobrego i kr\u00f3la Przemys\u0142a II. W kolejnych latach przeprowadzono kolejn\u0105 przebudow\u0119, jednak ju\u017c w 1371 roku uderzenie pioruna zniszczy\u0142o kopu\u0142\u0119 wie\u017cy po\u0142udniowej oraz Kaplic\u0119 Kr\u00f3lewsk\u0105. Podczas odbudowy dosz\u0142o do cz\u0119\u015bciowego zawalenia si\u0119 konstrukcji, dlatego prace rekonstrukcyjne trwa\u0142y a\u017c do pocz\u0105tku XV wieku. Prace nad wystrojem \u015bwi\u0105tyni trwa\u0142y jeszcze d\u0142u\u017cej \u2013 wszystkie wie\u017ce i witra\u017ce uko\u0144czono dopiero w po\u0142owie XVI wieku.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cary i odbudowy \u015bwi\u0105tyni<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W XVII wieku pozna\u0144sk\u0105 katedr\u0119 czeka\u0142a kolejna gruntowna przebudowa, tym razem w stylu barokowym. Przyczyn\u0105 tej zmiany by\u0142 wielki po\u017car z 1622 roku, kt\u00f3ry niemal doszcz\u0119tnie zniszczy\u0142 wysi\u0142ki wcze\u015bniejszych budowniczych.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pny po\u017car wybuch\u0142 w \u015bwi\u0105tyni w 1772 roku:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • po po\u017carze wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a uleg\u0142o zmianie, a na zewn\u0105trz zosta\u0142 on odrestaurowany w stylu neoklasycystycznym wed\u0142ug projektu architekta Efraima Schr\u00f6gera,<\/li>\n\n\n\n
  • wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego wystroju zachowa\u0142a si\u0119 a\u017c do ko\u0144ca II wojny \u015bwiatowej,<\/li>\n\n\n\n
  • pod koniec XVIII wieku fasada \u015bwi\u0105tyni zosta\u0142a przebudowana wed\u0142ug projektu architekta Bonawentury Solariego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Ostatni wielki po\u017car mia\u0142 miejsce podczas walk o Ostr\u00f3w Tumski 15 lutego 1945 roku. W wyniku ostrza\u0142u artyleryjskiego Armii Czerwonej katedra uleg\u0142a powa\u017cnym zniszczeniom. W tym czasie zachowa\u0142 si\u0119 jedynie wieniec cz\u0119\u015bciowo zrujnowanych kaplic. Odbudowa trwa\u0142a w latach 1948\u20131956 wed\u0142ug projektu Franciszka Morawskiego.<\/p>\n\n\n\n

    W 1962 roku \u015bwi\u0105tynia otrzyma\u0142a status bazyliki mniejszej i od tego czasu znana jest jako Bazylika \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a w Poznaniu. W 1983 roku odwiedzi\u0142 j\u0105 papie\u017c Jan Pawe\u0142 II.<\/p>\n\n\n\n

    Wsp\u00f3\u0142czesny stan Bazyliki \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a w Poznaniu<\/h2>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Obecna bazylika ma 72 metry d\u0142ugo\u015bci i 36 metr\u00f3w szeroko\u015bci. W \u015bwi\u0105tyni znajduj\u0105 si\u0119 pi\u0119\u0107 gotyckich i wczesnorenesansowych br\u0105zowych nagrobk\u00f3w wykonanych w Norymberdze, w tym nagrobek Benedykta Izdbie\u0144skiego i rodziny G\u00f3rk\u00f3w z 1574 roku. Pocz\u0105tkowo by\u0142y one wmurowane w posadzk\u0119, jednak prowadzi\u0142o to do ich niszczenia i uszkodze\u0144, dlatego w 1826 roku zosta\u0142y wbudowane w \u015bciany \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n\n\n\n

    W p\u00f3\u0142nocnej wie\u017cy bazyliki znajduje si\u0119 wej\u015bcie do podziemi. Powsta\u0142o tam muzeum archeologiczne, w kt\u00f3rym mo\u017cna zobaczy\u0107 zachowane fragmenty przedroma\u0144skiej i roma\u0144skiej katedry, chrzcielnic\u0119 oraz relikwie grobowc\u00f3w pierwszych w\u0142adc\u00f3w Polski.<\/p>\n\n\n\n

    W kryptach Bazyliki \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a w Poznaniu spoczywaj\u0105 pierwsi w\u0142adcy Polski \u2013 od Mieszka I, kt\u00f3ry prawdopodobnie by\u0142 za\u0142o\u017cycielem \u015bwi\u0105tyni, a\u017c do Kazimierza Odnowiciela. Ponadto pochowano tu wielkopolskich ksi\u0105\u017c\u0105t z dynastii Piast\u00f3w oraz wybitnych arcybiskup\u00f3w pozna\u0144skich, takich jak Florian Stablewski i Mieczys\u0142aw Led\u00f3chowski. Krypta jest otwarta dla zwiedzaj\u0105cych od kwietnia do listopada, a sama bazylika zawsze zaprasza zar\u00f3wno wiernych na modlitw\u0119, jak i wszystkich zainteresowanych histori\u0105 tego wyj\u0105tkowego miejsca.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Bazylika \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a w Poznaniu znajduje si\u0119 na Ostrowie Tumskim i jest jednym z najstarszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w polskich. To w\u0142a\u015bnie tutaj koronowano i chowano pierwszych w\u0142adc\u00f3w kraju. Dok\u0142adna data powstania pierwszej \u015bwi\u0105tyni w tym miejscu nie jest znana. Na przestrzeni wiek\u00f3w budynek wielokrotnie niszczy\u0142y po\u017cary i wojny, jednak za ka\u017cdym razem bazylik\u0119 odbudowywano, pisze […]<\/p>\n","protected":false},"author":315,"featured_media":6720,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1117],"tags":[3054,3055,3050,3061,3051,3053,3060,3049,3057,3056,2120,3058,3062,3059,3052],"motype":[1122],"moformat":[2911],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-6745","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-architektura","8":"tag-archeologia-poznan","9":"tag-architektura-gotycka","10":"tag-bazylika-swietych-piotra-i-pawla","11":"tag-boleslaw-chrobry","12":"tag-groby-wladcow-polski","13":"tag-historia-poznania","14":"tag-jan-pawel-ii-poznan","15":"tag-katedra-w-poznaniu","16":"tag-koscioly-w-polsce","18":"tag-ostrow-tumski","19":"tag-pierwsza-katedra-w-polsce","20":"tag-pozary-katedry","21":"tag-rekonstrukcja-katedry","22":"tag-zabytki-poznania","23":"motype-eternal","24":"moformat-vlasna-longrid","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/315"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6745"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6745\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6752,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6745\/revisions\/6752"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6745"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=6745"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=6745"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=6745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}