{"id":6842,"date":"2025-06-14T11:39:43","date_gmt":"2025-06-14T09:39:43","guid":{"rendered":"https:\/\/poznan-future.eu\/?p=6842"},"modified":"2025-06-14T11:48:21","modified_gmt":"2025-06-14T09:48:21","slug":"historia-poznanskiej-gazowni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-6842-historia-poznanskiej-gazowni","title":{"rendered":"Historia Pozna\u0144skiej Gazowni"},"content":{"rendered":"\n

Pozna\u0144ska gazownia dzia\u0142a\u0142a z powodzeniem przez ponad sto lat. By\u0142a znana ze swojej innowacyjno\u015bci, a tak\u017ce sta\u0142a si\u0119 architektoniczn\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 miasta. Pomys\u0142 budowy tego zak\u0142adu zrodzi\u0142 si\u0119 w czasach panowania Prus. Wtedy realizacja podobnych projekt\u00f3w by\u0142a niezwykle trudna, jednak w\u0142adze miejskie sprosta\u0142y temu wyzwaniu. Pomog\u0142o to zaspokoi\u0107 rosn\u0105ce potrzeby miasta w zakresie gazu. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o historii rozwoju i upadku pozna\u0144skiej gazowni na\u00a0poznan-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Budowa gazowni w Poznaniu<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j ziem polskich w czasach zabor\u00f3w by\u0142 skomplikowany i powolny. Szczeg\u00f3lnie trudna sytuacja w XIX wieku panowa\u0142a w Poznaniu. Z punktu widzenia pruskiego rz\u0105du miasto mia\u0142o pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 twierdzy, dlatego budowano tu g\u0142\u00f3wnie fortyfikacje i obiekty wojskowe. To znacznie ogranicza\u0142o rozw\u00f3j Poznania i mo\u017cliwo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Mimo tej sytuacji, w\u0142adze miejskie i mieszka\u0144cy starali si\u0119 wspiera\u0107 modernizacj\u0119 regionu. W 1853 roku podj\u0119to uchwa\u0142\u0119 o budowie gazowni w Poznaniu, maj\u0105cej s\u0142u\u017cy\u0107 miastu, lokalnym przedsi\u0119biorstwom i mieszka\u0144com. W\u0142adze miejskie nie dysponowa\u0142y niezb\u0119dnymi \u015brodkami finansowymi, ale zdecydowano si\u0119 na zaci\u0105gni\u0119cie kredytu.<\/p>\n\n\n\n

Miejsce pod przysz\u0142\u0105 gazowni\u0119 wybrano na wolnej dzia\u0142ce w obr\u0119bie fortyfikacji \u2013 na ulicy Grobla, niedaleko rzeki Warty. T\u0119 lokalizacj\u0119 wybrano zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na blisko\u015b\u0107 centrum Poznania, jak i dlatego, \u017ce surowce dla zak\u0142adu planowano dostarcza\u0107 z Anglii drog\u0105 wodn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po wybraniu lokalizacji urz\u0119dnicy rozpocz\u0119li negocjacje z architektem przemys\u0142owym, angielskim in\u017cynierem Johnem Moorem. Zgodzi\u0142 si\u0119 on opracowa\u0107 projekt gazowni dla Poznania, a nast\u0119pnie nadzorowa\u0142 jej budow\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug wst\u0119pnych szacunk\u00f3w kosztorys projektu wyni\u00f3s\u0142 oko\u0142o 420 000 marek. Jednak ostateczny koszt budowy okaza\u0142 si\u0119 znacznie wy\u017cszy i przekroczy\u0142 720 000 marek. By\u0142o to zwi\u0105zane z zastosowaniem na owe czasy innowacyjnego sprz\u0119tu i technologii. Jednocze\u015bnie dzi\u0119ki realizacji tego zamierzenia w Poznaniu oddano do u\u017cytku pierwsze du\u017ce i zaawansowane przedsi\u0119biorstwo przemys\u0142owe. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce zak\u0142ad mia\u0142 warto\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c z architektonicznego punktu widzenia. \u015awiadcz\u0105 o tym zachowane do dzi\u015b budynki.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek dzia\u0142alno\u015bci gazowni i jej rozw\u00f3j<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rezultat inwestycji i wysi\u0142k\u00f3w w\u0142o\u017conych w ten projekt sta\u0142 si\u0119 oczywisty po otwarciu Pozna\u0144skiej Gazowni. W listopadzie 1856 roku mieszka\u0144cy miasta byli \u015bwiadkami widowiskowego wydarzenia \u2013 wieczorny mrok ulic roz\u015bwietli\u0142o ponad 400 gazowych latarni ulicznych. Od tego momentu nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci co do wa\u017cno\u015bci i celowo\u015bci tego projektu.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie zak\u0142ad zacz\u0105\u0142 bardzo szybko si\u0119 rozwija\u0107. Moce produkcyjne przedsi\u0119biorstwa ros\u0142y, a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a efektywna. Z czasem nast\u0105pi\u0142 okres przej\u015bciowego zastoju. Spowodowa\u0142o go wprowadzenie lamp naftowych do u\u017cytku domowego oraz konkurencja z nowym \u017ar\u00f3d\u0142em energii \u2013 elektryczno\u015bci\u0105. Ponadto, ze wzgl\u0119du na bliskie po\u0142o\u017cenie przy rzece, teren zak\u0142adu by\u0142 okresowo zalewany.<\/p>\n\n\n\n

Mimo tych trudno\u015bci przedsi\u0119biorstwo rozwija\u0142o si\u0119 i znajdowa\u0142o nowych klient\u00f3w. Kiedy w 1868 roku budowano i instalowano nowe zbiorniki na gaz, proces ten nadzorowa\u0142 znany przedsi\u0119biorca i dzia\u0142acz spo\u0142eczny Hipolit Cegielski. Doskonale rozumia\u0142 on znaczenie gazowni dla miasta, gdy\u017c stopniowo gaz zacz\u0105\u0142 by\u0107 u\u017cywany nie tylko do o\u015bwietlenia:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • w \u017cyciu codziennym mieszka\u0144c\u00f3w Poznania w tym okresie zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 kuchenki gazowe, kt\u00f3re zyska\u0142y ogromn\u0105 popularno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d gospody\u0144 domowych, poniewa\u017c zapewnia\u0142y szybkie i czyste gotowanie,<\/li>\n\n\n\n
  • inn\u0105 wart\u0105 uwagi nowo\u015bci\u0105 sta\u0142y si\u0119 \u017celazka gazowe, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c sta\u0142y si\u0119 przedmiotem masowego u\u017cytku,<\/li>\n\n\n\n
  • planowanie mieszka\u0144 ca\u0142kowicie zmieni\u0142y gazowe podgrzewacze wody, co doprowadzi\u0142o do wyodr\u0119bnienia \u0142azienek.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Wszystkie te zmiany przyczyni\u0142y si\u0119 do zwi\u0119kszonego zapotrzebowania na gaz ziemny. W ci\u0105gu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat sie\u0107 gazowa Poznania zosta\u0142a wyd\u0142u\u017cona z 15 do 108 km. Po wybudowaniu po\u0142\u0105czenia kolejowego mi\u0119dzy miastem a \u015al\u0105skiem, w\u0119giel zacz\u0105\u0142 by\u0107 dostarczany szybkimi i bezpiecznymi poci\u0105gami. To sprzyja\u0142o rozwojowi produkcji przy zachowaniu polityki cenowej dla odbiorc\u00f3w gazu.<\/p>\n\n\n\n

    Upadek gazowni w Poznaniu<\/h2>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Mimo burzliwego rozwoju, los gazowni w Poznaniu zmieni\u0142 si\u0119 po latach 60. XX wieku. Wykorzystanie gazu ziemnego w kraju wci\u0105\u017c ros\u0142o, ale jego z\u0142o\u017ca zosta\u0142y odkryte w wojew\u00f3dztwie wielkopolskim. W rezultacie produkcja gazu zacz\u0119\u0142a stopniowo zmniejsza\u0107 si\u0119 na rzecz jego wydobycia. Gaz ziemny by\u0142 dostarczany przez szybko rozwijaj\u0105cy si\u0119 gazoci\u0105g magistralny, r\u00f3wnie\u017c w Poznaniu. Ponadto w 1966 roku oddano do u\u017cytku nowoczesn\u0105, zautomatyzowan\u0105 stacj\u0119 gazu wodnego na ulicy Gdy\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

    Ostatecznie gazownia zaprzesta\u0142a swojej dzia\u0142alno\u015bci w 1973 roku. Cz\u0119\u015b\u0107 jej pomieszcze\u0144 zdemontowano, ale niekt\u00f3re budynki pozosta\u0142y. Zorganizowano w nich centrum dystrybucji i sprzeda\u017cy gazu ziemnego. W XXI wieku \u0142\u0105czy ono oko\u0142o 50 gazowni w wojew\u00f3dztwie wielkopolskim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Pozna\u0144ska gazownia dzia\u0142a\u0142a z powodzeniem przez ponad sto lat. By\u0142a znana ze swojej innowacyjno\u015bci, a tak\u017ce sta\u0142a si\u0119 architektoniczn\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 miasta. Pomys\u0142 budowy tego zak\u0142adu zrodzi\u0142 si\u0119 w czasach panowania Prus. Wtedy realizacja podobnych projekt\u00f3w by\u0142a niezwykle trudna, jednak w\u0142adze miejskie sprosta\u0142y temu wyzwaniu. Pomog\u0142o to zaspokoi\u0107 rosn\u0105ce potrzeby miasta w zakresie gazu. Dowiedz si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":344,"featured_media":6822,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1116],"tags":[3160,2084,2113,3165,3164,3161,3159,3141,3162,3163],"moimportance":[30,33],"motype":[1122],"moformat":[2911],"class_list":{"0":"post-6842","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-budowa-gazowni","9":"tag-historia-architektury","10":"tag-historie-poznania","11":"tag-konkurencja","12":"tag-lokalizacji","13":"tag-poczatek-dzialalnosci","14":"tag-poznanskiej-gazowni","15":"tag-projekt","16":"tag-rozwoj","17":"tag-upadek","18":"moimportance-golovna-novyna","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna-longrid"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/344"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6842"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6843,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6842\/revisions\/6843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6822"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6842"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=6842"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=6842"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=6842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}