{"id":7416,"date":"2025-08-02T11:43:56","date_gmt":"2025-08-02T09:43:56","guid":{"rendered":"https:\/\/poznan-future.eu\/?p=7416"},"modified":"2025-08-02T12:17:01","modified_gmt":"2025-08-02T10:17:01","slug":"marian-rejewski-haker-ktory-ocalil-miliony-istnien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-7416-marian-rejewski-haker-ktory-ocalil-miliony-istnien","title":{"rendered":"Marian Rejewski: haker, kt\u00f3ry ocali\u0142 miliony istnie\u0144"},"content":{"rendered":"\n<p>Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy polskiego matematyka i kryptologa Mariana Rejewskiego z Henrykiem Zygalskim i Jerzym R\u00f3\u017cyckim, uda\u0142o si\u0119 rozszyfrowa\u0107 mechanizm maszyny \u201eEnigma\u201d. W nazistowskich Niemczech by\u0142a to g\u0142\u00f3wne urz\u0105dzenie szyfruj\u0105ce, wi\u0119c jej z\u0142amanie pozwoli\u0142o odtajni\u0107 wiele niezwykle wa\u017cnych wiadomo\u015bci podczas drugiej wojny \u015bwiatowej. Zebrane dane okaza\u0142y si\u0119 decyduj\u0105ce dla zwyci\u0119stwa nad Niemcami i uratowania milion\u00f3w istnie\u0144. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej na\u00a0<a href=\"https:\/\/poznan-future.eu\/\">poznan-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_68_1 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a46c2213d33f\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a46c2213d33f\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-7416-marian-rejewski-haker-ktory-ocalil-miliony-istnien\/#Pochodzenie_i_edukacja\" title=\"Pochodzenie i edukacja\">Pochodzenie i edukacja<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-7416-marian-rejewski-haker-ktory-ocalil-miliony-istnien\/#Tajemnica_%E2%80%9EEnigmy%E2%80%9D_wyscig_z_nazistami\" title=\"Tajemnica \u201eEnigmy\u201d: wy\u015bcig z nazistami\">Tajemnica \u201eEnigmy\u201d: wy\u015bcig z nazistami<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-7416-marian-rejewski-haker-ktory-ocalil-miliony-istnien\/#Wojna_i_praca_Mariana_Rejewskiego\" title=\"Wojna i praca Mariana Rejewskiego\">Wojna i praca Mariana Rejewskiego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-7416-marian-rejewski-haker-ktory-ocalil-miliony-istnien\/#Zycie_powojenne\" title=\"\u017bycie powojenne\">\u017bycie powojenne<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-7416-marian-rejewski-haker-ktory-ocalil-miliony-istnien\/#Uczczenie_pamieci_Mariana_Rejewskiego\" title=\"Uczczenie pami\u0119ci Mariana Rejewskiego\">Uczczenie pami\u0119ci Mariana Rejewskiego<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pochodzenie_i_edukacja\"><\/span>Pochodzenie i edukacja<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"575\" src=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxckajbungdhglv0uvnrteftje2vhbmrrs1kdhfcpgtchxt0shr9e_jhtxrmae3lwcogmruazubajfwinkie1b9vdyiejjhbs_5ibhuahzirhujjhf_7g27a-y5n8vkmgpqv8it3wgkeyupohijapkznt7djmucbiig.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7203\" srcset=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxckajbungdhglv0uvnrteftje2vhbmrrs1kdhfcpgtchxt0shr9e_jhtxrmae3lwcogmruazubajfwinkie1b9vdyiejjhbs_5ibhuahzirhujjhf_7g27a-y5n8vkmgpqv8it3wgkeyupohijapkznt7djmucbiig.png 1024w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxckajbungdhglv0uvnrteftje2vhbmrrs1kdhfcpgtchxt0shr9e_jhtxrmae3lwcogmruazubajfwinkie1b9vdyiejjhbs_5ibhuahzirhujjhf_7g27a-y5n8vkmgpqv8it3wgkeyupohijapkznt7djmucbiig-300x168.png 300w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxckajbungdhglv0uvnrteftje2vhbmrrs1kdhfcpgtchxt0shr9e_jhtxrmae3lwcogmruazubajfwinkie1b9vdyiejjhbs_5ibhuahzirhujjhf_7g27a-y5n8vkmgpqv8it3wgkeyupohijapkznt7djmucbiig-768x431.png 768w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxckajbungdhglv0uvnrteftje2vhbmrrs1kdhfcpgtchxt0shr9e_jhtxrmae3lwcogmruazubajfwinkie1b9vdyiejjhbs_5ibhuahzirhujjhf_7g27a-y5n8vkmgpqv8it3wgkeyupohijapkznt7djmucbiig-696x391.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Marian Adam Rejewski urodzi\u0142 si\u0119 16 sierpnia 1905 roku w rodzinie J\u00f3zefa Rejewskiego, handlarza cygarami, i Matyldy Thoms. Jego rodzinnym miastem by\u0142 Bydgoszcz, kt\u00f3ry w tamtym czasie znajdowa\u0142 si\u0119 pod panowaniem Prus i nosi\u0142 niemieck\u0105 nazw\u0119 Bromberg.<\/p>\n\n\n\n<p>Marian ucz\u0119szcza\u0142 do miejscowego niemieckoj\u0119zycznego gimnazjum, a nast\u0119pnie podj\u0105\u0142 studia matematyczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1929 roku uzyska\u0142 tytu\u0142 magistra i wyjecha\u0142 do Niemiec, gdzie kontynuowa\u0142 nauk\u0119 na Uniwersytecie w Getyndze. Wybrany przez Mariana kurs statystyki nie zosta\u0142 uko\u0144czony, poniewa\u017c latem 1930 roku otrzyma\u0142 i przyj\u0105\u0142 propozycj\u0119 pracy jako asystent wyk\u0142adowcy matematyki na Uniwersytecie Pozna\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto zaznaczy\u0107, \u017ce jeszcze przed wyjazdem do Niemiec, m\u0142ody Rejewski ucz\u0119szcza\u0142 na kurs kryptologii w Biurze Szyfr\u00f3w. Zapraszano tam najzdolniejszych student\u00f3w matematyki, biegle pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 j\u0119zykiem niemieckim. Zatem, rozpoczynaj\u0105c wyk\u0142ady na Uniwersytecie Pozna\u0144skim, Marian r\u00f3wnocze\u015bnie pracowa\u0142 w miejscowym oddziale Biura Szyfr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Ju\u017c wtedy trwa\u0142y prace nad dekodowaniem przechwyconych niemieckich radiowych transmisji. By\u0142y one kodowane maszyn\u0105 o nazwie \u201eEnigma\u201d, ale Polacy o tym nie wiedzieli. W 1932 roku oddzia\u0142 Biura Szyfr\u00f3w w Poznaniu zosta\u0142 rozwi\u0105zany, a Rejewski przeniesiony do Warszawy. Tam jego wsp\u00f3\u0142pracownikami zostali matematycy Jerzy R\u00f3\u017cycki i Henryk Zygalski.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tajemnica_%E2%80%9EEnigmy%E2%80%9D_wyscig_z_nazistami\"><\/span>Tajemnica \u201eEnigmy\u201d: wy\u015bcig z nazistami<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1440\" height=\"820\" src=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxfyoezz5vzg8waztdaa9uf4b_dzmmtmdfdvwj6prartut3hjhwfxohp6nqo8gok8utjqc1obxjmgcuovok3rosjw-5guksirplfmucj7s8umd7igdnlf6vytscldnx38ig_ktxzqgkeyupohijapkznt7djmucbiig.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7221\" srcset=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxfyoezz5vzg8waztdaa9uf4b_dzmmtmdfdvwj6prartut3hjhwfxohp6nqo8gok8utjqc1obxjmgcuovok3rosjw-5guksirplfmucj7s8umd7igdnlf6vytscldnx38ig_ktxzqgkeyupohijapkznt7djmucbiig.png 1440w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxfyoezz5vzg8waztdaa9uf4b_dzmmtmdfdvwj6prartut3hjhwfxohp6nqo8gok8utjqc1obxjmgcuovok3rosjw-5guksirplfmucj7s8umd7igdnlf6vytscldnx38ig_ktxzqgkeyupohijapkznt7djmucbiig-300x171.png 300w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxfyoezz5vzg8waztdaa9uf4b_dzmmtmdfdvwj6prartut3hjhwfxohp6nqo8gok8utjqc1obxjmgcuovok3rosjw-5guksirplfmucj7s8umd7igdnlf6vytscldnx38ig_ktxzqgkeyupohijapkznt7djmucbiig-768x437.png 768w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxfyoezz5vzg8waztdaa9uf4b_dzmmtmdfdvwj6prartut3hjhwfxohp6nqo8gok8utjqc1obxjmgcuovok3rosjw-5guksirplfmucj7s8umd7igdnlf6vytscldnx38ig_ktxzqgkeyupohijapkznt7djmucbiig-696x396.png 696w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxfyoezz5vzg8waztdaa9uf4b_dzmmtmdfdvwj6prartut3hjhwfxohp6nqo8gok8utjqc1obxjmgcuovok3rosjw-5guksirplfmucj7s8umd7igdnlf6vytscldnx38ig_ktxzqgkeyupohijapkznt7djmucbiig-1068x608.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1440px) 100vw, 1440px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Zesp\u00f3\u0142 w Warszawie dysponowa\u0142 komercyjn\u0105 maszyn\u0105 \u201eEnigma\u201d. Rejewski szczeg\u00f3\u0142owo j\u0105 przestudiowa\u0142, ale aparat u\u017cywany przez Niemc\u00f3w by\u0142 zmodyfikowany \u2013 typu wojskowego. Dlatego trzeba by\u0142o w\u0142o\u017cy\u0107 wiele pracy w rozszyfrowanie jego kod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1934 roku matematyk o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Iren\u0105 Mari\u0105 Lewandowsk\u0105. Para doczeka\u0142a si\u0119 syna i c\u00f3rki. W tym okresie Rejewski kontynuowa\u0142 prac\u0119 w Biurze Szyfr\u00f3w. Uda\u0142o mu si\u0119 opracowa\u0107 metody odczytywania wiadomo\u015bci kodowanych \u201eEnigm\u0105\u201d, ale w 1936 roku Niemcy niespodziewanie zmienili procedur\u0119 kodowania.<\/p>\n\n\n\n<p>Zesp\u00f3\u0142 polskich matematyk\u00f3w kontynuowa\u0142 swoj\u0105 prac\u0119 i do pocz\u0105tku 1938 roku byli w stanie rozszyfrowywa\u0107 oko\u0142o trzech czwartych wiadomo\u015bci \u201eEnigmy\u201d. Jednak Niemcy ponownie skomplikowali maszyn\u0119, co wymaga\u0142o intensywnej i ci\u0119\u017ckiej pracy. Rozszyfrowane dane wywiadowcze by\u0142y niezwykle cenne \u2013 zbli\u017ca\u0142 si\u0119 pocz\u0105tek drugiej wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Rejewski przekaza\u0142 Brytyjczykom i Francuzom zdobyte praktyki dekodowania latem 1939 roku, a 1 wrze\u015bnia armia niemiecka wkroczy\u0142a do Polski i szybko posun\u0119\u0142a si\u0119 w kierunku Warszawy. Pracownicy Biura Szyfr\u00f3w zostali ewakuowani do Rumunii, a ich rodziny pozosta\u0142y w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p>Rejewski, R\u00f3\u017cycki i Zygalski dotarli do Bukaresztu i zwr\u00f3cili si\u0119 o pomoc do ambasady francuskiej. Wkr\u00f3tce zostali ewakuowani do Pary\u017ca i do\u0142\u0105czyli do wsp\u00f3lnego francusko-polsko-hiszpa\u0144skiego oddzia\u0142u dekrypta\u017cu, gdzie kontynuowali prac\u0119 nad dekodowaniem wiadomo\u015bci z \u201eEnigmy\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wojna_i_praca_Mariana_Rejewskiego\"><\/span>Wojna i praca Mariana Rejewskiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"870\" height=\"580\" src=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxc4gmii_yrckewqdh01usl4y25skeq4x8tbqnmgold-ier9i9lxxyhigpxrngfknrvdld7xl4ulir3v7mk3w_jqp44burrw7kgkhvjzaj4_7lalaan21rdnnmwtzml6lnogzcjcsakeyupohijapkznt7djmucbiig.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7209\" srcset=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxc4gmii_yrckewqdh01usl4y25skeq4x8tbqnmgold-ier9i9lxxyhigpxrngfknrvdld7xl4ulir3v7mk3w_jqp44burrw7kgkhvjzaj4_7lalaan21rdnnmwtzml6lnogzcjcsakeyupohijapkznt7djmucbiig.png 870w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxc4gmii_yrckewqdh01usl4y25skeq4x8tbqnmgold-ier9i9lxxyhigpxrngfknrvdld7xl4ulir3v7mk3w_jqp44burrw7kgkhvjzaj4_7lalaan21rdnnmwtzml6lnogzcjcsakeyupohijapkznt7djmucbiig-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxc4gmii_yrckewqdh01usl4y25skeq4x8tbqnmgold-ier9i9lxxyhigpxrngfknrvdld7xl4ulir3v7mk3w_jqp44burrw7kgkhvjzaj4_7lalaan21rdnnmwtzml6lnogzcjcsakeyupohijapkznt7djmucbiig-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxc4gmii_yrckewqdh01usl4y25skeq4x8tbqnmgold-ier9i9lxxyhigpxrngfknrvdld7xl4ulir3v7mk3w_jqp44burrw7kgkhvjzaj4_7lalaan21rdnnmwtzml6lnogzcjcsakeyupohijapkznt7djmucbiig-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 870px) 100vw, 870px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tymczasem wojna ogarnia\u0142a coraz wi\u0119cej kraj\u00f3w. W 1940 roku Niemcy wkroczy\u0142y do Francji. Kraj skapitulowa\u0142 22 czerwca, a Rejewski z kolegami zosta\u0142 przewieziony do Algierii. Jesieni\u0105 wr\u00f3ci\u0142 do nieokupowanej cz\u0119\u015bci Francji i kontynuowa\u0142 tam potajemn\u0105 prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Ukrywaj\u0105c swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, Marian Rejewski podawa\u0142 si\u0119 za profesora matematyki. Pracowa\u0142 w tajnej jednostce wywiadowczej. W 1942 roku, wracaj\u0105c z Algierii, zgin\u0105\u0142 jego kolega Jerzy R\u00f3\u017cycki. W tym samym roku Niemcy zaj\u0119li ca\u0142\u0105 Francj\u0119, dlatego szpiedzy ponownie musieli ucieka\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>najpierw Rejewski i Zygalski przemieszczali si\u0119 po po\u0142udniowej Francji, unikaj\u0105c schwytania,<\/li>\n\n\n\n<li>potem pr\u00f3bowali przekroczy\u0107 Pireneje i dotarli do Hiszpanii, gdzie trafili do wi\u0119zienia,<\/li>\n\n\n\n<li>wiosn\u0105 1943 roku zostali zwolnieni i wys\u0142ani do Madrytu,<\/li>\n\n\n\n<li>stamt\u0105d udali si\u0119 do Portugalii i w ko\u0144cu dotarli do Wielkiej Brytanii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Tam Marian Rejewski wst\u0105pi\u0142 do Armii Polskiej w Wielkiej Brytanii i kontynuowa\u0142 prac\u0119 nad dekodowaniem \u201eEnigmy\u201d. W tamtych latach brytyjski wywiad, bazuj\u0105c na wcze\u015bniejszych pracach polskiego zespo\u0142u Biura Szyfr\u00f3w, skutecznie rozszyfrowywa\u0142 niemieckie kody wysokiego poziomu. Uzyskane dane, wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w, uratowa\u0142y \u015bwiat od co najmniej dw\u00f3ch kolejnych lat wojny i mo\u017cliwego zwyci\u0119stwa Hitlera.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zycie_powojenne\"><\/span>\u017bycie powojenne<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"506\" src=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcqqn5pcwdxsyujj0dbblafpnuu8spjpeaamzuut8s1d-86isegvafhkuvhel-w-isf1uqpfnorruhdf2zvktmv99y8ml8fqsb6p4gttbvcm-irpdcldis1z5bhyw_sy3x_aigdcakeyupohijapkznt7djmucbiig.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7227\" srcset=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcqqn5pcwdxsyujj0dbblafpnuu8spjpeaamzuut8s1d-86isegvafhkuvhel-w-isf1uqpfnorruhdf2zvktmv99y8ml8fqsb6p4gttbvcm-irpdcldis1z5bhyw_sy3x_aigdcakeyupohijapkznt7djmucbiig.png 900w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcqqn5pcwdxsyujj0dbblafpnuu8spjpeaamzuut8s1d-86isegvafhkuvhel-w-isf1uqpfnorruhdf2zvktmv99y8ml8fqsb6p4gttbvcm-irpdcldis1z5bhyw_sy3x_aigdcakeyupohijapkznt7djmucbiig-300x169.png 300w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcqqn5pcwdxsyujj0dbblafpnuu8spjpeaamzuut8s1d-86isegvafhkuvhel-w-isf1uqpfnorruhdf2zvktmv99y8ml8fqsb6p4gttbvcm-irpdcldis1z5bhyw_sy3x_aigdcakeyupohijapkznt7djmucbiig-768x432.png 768w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcqqn5pcwdxsyujj0dbblafpnuu8spjpeaamzuut8s1d-86isegvafhkuvhel-w-isf1uqpfnorruhdf2zvktmv99y8ml8fqsb6p4gttbvcm-irpdcldis1z5bhyw_sy3x_aigdcakeyupohijapkznt7djmucbiig-696x391.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W 1946 roku Marian Rejewski zosta\u0142 zdemobilizowany i wys\u0142any do Polski. Tam w ko\u0144cu ponownie spotka\u0142 si\u0119 z rodzin\u0105 i osiedli\u0142 w Bydgoszczy. M\u0119\u017cczyzna postanowi\u0142 nie wraca\u0107 na stanowisko matematyka na Uniwersytecie Pozna\u0144skim, mimo zaproszenia, i zosta\u0142 kierownikiem dzia\u0142u sprzeda\u017cy w \u201ePolskich Kablach\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nied\u0142ugo po powrocie jego syn zmar\u0142 na polio. Ponadto \u017cycie rodziny niezwykle utrudnia\u0142o \u015bledztwo, kt\u00f3re w tamtych latach prowadzi\u0142a polska S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa. Co ciekawe, rola Rejewskiego w rozszyfrowaniu kodu \u201eEnigmy\u201d nie zosta\u0142a wtedy ujawniona. Matematyk zachowywa\u0142 ca\u0142kowit\u0105 tajemnic\u0119 dotycz\u0105c\u0105 swojej pracy z kryptologii a\u017c do przej\u015bcia na emerytur\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Mimo to S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa mia\u0142a do Mariana Rejewskiego wiele pyta\u0144 i zacz\u0119\u0142a domaga\u0107 si\u0119 jego zwolnienia ze stanowiska. Sta\u0142o si\u0119 to w 1950 roku. Potem musia\u0142 pracowa\u0107 na wielu posadach, zanim w 1954 roku zosta\u0142 ksi\u0119gowym w Wojew\u00f3dzkim Zwi\u0105zku Sp\u00f3\u0142dzielni Pracy. Na tym stanowisku Rejewski pracowa\u0142 do przej\u015bcia na emerytur\u0119 w 1967 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1969 roku wraz z rodzin\u0105 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy. Historia jego udzia\u0142u w rozszyfrowaniu szyfr\u00f3w niemieckiej \u201eEnigmy\u201d i wk\u0142adu w zwyci\u0119stwo nad nazistowskimi Niemcami zosta\u0142a upubliczniona dopiero w 1973 roku. Dzi\u0119ki licznym artyku\u0142om w <a href=\"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/eternal-o-poznanskiej-gazecie-glos-wielkopolski\">gazetach<\/a>, programom radiowym i telewizyjnym Marian Rejewski sta\u0142 si\u0119 niezwykle popularny. Napisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c szereg artyku\u0142\u00f3w technicznych, w kt\u00f3rych wyja\u015bnia\u0142 szczeg\u00f3\u0142y swojej pracy i opisywa\u0142 to, co uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 wraz z kolegami.<\/p>\n\n\n\n<p>Wybitny matematyk i kryptograf zmar\u0142 13 lutego 1980 roku w Warszawie po zawale mi\u0119\u015bnia sercowego. Mia\u0142 74 lata.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Uczczenie_pamieci_Mariana_Rejewskiego\"><\/span>Uczczenie pami\u0119ci Mariana Rejewskiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1280\" height=\"960\" src=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcslmvhsfurr9m3opbxdk0ofzymg2eizddrxej4oansvgyma1zs4w1wn8dmke8ap_ioi_tqb9l-ssfd-dd5o9dvyqvuowvote1klugh-6hot4z1s625fyfaao76cb-ojvnmd0r2keyupohijapkznt7djmucbiig.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7230\" srcset=\"https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcslmvhsfurr9m3opbxdk0ofzymg2eizddrxej4oansvgyma1zs4w1wn8dmke8ap_ioi_tqb9l-ssfd-dd5o9dvyqvuowvote1klugh-6hot4z1s625fyfaao76cb-ojvnmd0r2keyupohijapkznt7djmucbiig.png 1280w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcslmvhsfurr9m3opbxdk0ofzymg2eizddrxej4oansvgyma1zs4w1wn8dmke8ap_ioi_tqb9l-ssfd-dd5o9dvyqvuowvote1klugh-6hot4z1s625fyfaao76cb-ojvnmd0r2keyupohijapkznt7djmucbiig-300x225.png 300w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcslmvhsfurr9m3opbxdk0ofzymg2eizddrxej4oansvgyma1zs4w1wn8dmke8ap_ioi_tqb9l-ssfd-dd5o9dvyqvuowvote1klugh-6hot4z1s625fyfaao76cb-ojvnmd0r2keyupohijapkznt7djmucbiig-768x576.png 768w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcslmvhsfurr9m3opbxdk0ofzymg2eizddrxej4oansvgyma1zs4w1wn8dmke8ap_ioi_tqb9l-ssfd-dd5o9dvyqvuowvote1klugh-6hot4z1s625fyfaao76cb-ojvnmd0r2keyupohijapkznt7djmucbiig-696x522.png 696w, https:\/\/cdn.poznan-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/47\/2025\/08\/ad_4nxcslmvhsfurr9m3opbxdk0ofzymg2eizddrxej4oansvgyma1zs4w1wn8dmke8ap_ioi_tqb9l-ssfd-dd5o9dvyqvuowvote1klugh-6hot4z1s625fyfaao76cb-ojvnmd0r2keyupohijapkznt7djmucbiig-1068x801.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W 2002 roku polscy pasjonaci historii i kryptologii zaproponowali uhonorowanie osi\u0105gni\u0119\u0107 Mariana Rejewskiego i jego koleg\u00f3w pomnikiem w Poznaniu. W\u0142a\u015bnie w tym mie\u015bcie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 historia rozszyfrowania maszyny \u201eEnigma\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas konkursu wp\u0142yn\u0119\u0142y 24 propozycje, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych jury jednog\u0142o\u015bnie wybra\u0142o projekt Gra\u017cyny Bielskiej-Kozakiewicz i Mariusza Krzysztofa Kozakiewicza. W jego podstawie znajdowa\u0142a si\u0119 tr\u00f3jk\u0105tna pryzma, kt\u00f3rej boki pokrywa\u0142y rz\u0119dy liczb. Na ka\u017cdej stronie pomnika z chaosu liczb wy\u0142ania\u0142o si\u0119 imi\u0119 jednego z kryptolog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomnik, kt\u00f3ry uwieczni\u0142 osi\u0105gni\u0119cie Mariana Rejewskiego, Henryka Zygalskiego i Jerzego R\u00f3\u017cyckiego, zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty w Zamku Kr\u00f3lewskim w Poznaniu 10 listopada 2007 roku. W ten spos\u00f3b uczczono prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 z nara\u017ceniem \u017cycia polscy matematycy prowadzili od pocz\u0105tku lat 30. XX wieku. Ich po\u015bwi\u0119cenie i bystry umys\u0142 pomog\u0142y ludzko\u015bci i przyspieszy\u0142y zwyci\u0119stwo nad nazistowskimi Niemcami, co uratowa\u0142o niezliczone \u017cycia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy polskiego matematyka i kryptologa Mariana Rejewskiego z Henrykiem Zygalskim i Jerzym R\u00f3\u017cyckim, uda\u0142o si\u0119 rozszyfrowa\u0107 mechanizm maszyny \u201eEnigma\u201d. W nazistowskich Niemczech by\u0142a to g\u0142\u00f3wne urz\u0105dzenie szyfruj\u0105ce, wi\u0119c jej z\u0142amanie pozwoli\u0142o odtajni\u0107 wiele niezwykle wa\u017cnych wiadomo\u015bci podczas drugiej wojny \u015bwiatowej. Zebrane dane okaza\u0142y si\u0119 decyduj\u0105ce dla zwyci\u0119stwa nad Niemcami i uratowania milion\u00f3w istnie\u0144. Dowiedz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":344,"featured_media":7218,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1116],"tags":[3418,3407,3408,3406,2766,2113,3417,3405,3416,3409,3415,3412,3414,3411,3413],"moimportance":[30,33],"motype":[1122],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-7416","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","8":"tag-biurze-szyfrow","9":"tag-edukacja","10":"tag-enigma-3","11":"tag-haker-2","12":"tag-historia","13":"tag-historie-poznania","14":"tag-kryptolog","15":"tag-marian-rejewski","16":"tag-matematyk-2","17":"tag-nazisti","18":"tag-pomnik","19":"tag-praca","20":"tag-uczczenie-pamieci","21":"tag-wojna","22":"tag-zycie-powojenne","23":"moimportance-golovna-novyna","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","25":"motype-eternal","26":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/344"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7416"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7417,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7416\/revisions\/7417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7416"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=7416"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=7416"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=7416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}