W XXI wieku dostęp do internetu ma miliony Polaków w całym kraju. Nieważne, gdzie się znajdujesz – w domu, w pracy czy w przestrzeni publicznej – z łatwością połączysz się z siecią. Każda firma ma swoją stronę internetową, oceny szkolne są dostępne w dziennikach elektronicznych, a media społecznościowe użytkują przedstawiciele wszystkich pokoleń. Podczas gdy obserwujemy gwałtowny rozwój sztucznej inteligencji i dalsze upowszechnianie internetu w życiu codziennym, proponujemy zanurzyć się w historię i przypomnieć sobie, jak zaczynał się dostęp do sieci w Polsce i w Poznaniu na poznan-future.eu.
Pierwsze połączenie z internetem i jego rozwój
Dziś mieszkańcy Polski nie wyobrażają sobie życia bez internetu, ale pierwsze połączenie nastąpiło nie tak dawno temu. To historyczne wydarzenie miało miejsce 17 sierpnia 1991 roku, kiedy Rafał Pietrak z Uniwersytetu Warszawskiego skontaktował się z Janem Sørensenem z Uniwersytetu Kopenhaskiego. W tym celu wykorzystali protokół TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol).
Właśnie użycie tego protokołu uczyniło tę datę historyczną. Do tego momentu polskie sieci komputerowe komunikowały się za pomocą różnych protokołów transmisji danych. Wprowadzenie protokołu TCP/IP przyczyniło się do konsolidacji komunikacji i stworzenia Internetu, jaki znamy dzisiaj.
Skala wykorzystania innowacji zaczęła rosnąć po wprowadzeniu do użytku modemów. Osiągały one prędkość 56 kbit/s i łączyły się z numerem 0202122. Numer ten zyskał niezwykłą popularność, a szybkość pracy w tamtych czasach również była zdumiewająca. Specjalne programy mogły śledzić czas spędzony w sieci.
W tamtym okresie użytkownicy mogli wysyłać wyłącznie tekstowe wiadomości e-mail. Przez ponad 30 lat, które minęły od tamtej pory, udoskonalone szybkie połączenie pozwala swobodnie oglądać filmy i łączyć się z najodleglejszymi zakątkami świata. Wydarzenia o znaczeniu globalnym są teraz transmitowane na żywo, a internet stał się tak samo powszechny, jak inne nowoczesne usługi.
Konsorcjum „PIONIER”
Ważną częścią rozwoju internetu w Polsce stało się Konsorcjum „PIONIER”. Głównym celem jego stworzenia było zarządzanie społecznością akademicką i naukową oraz wspieranie projektów badawczych i edukacyjnych. Operatorem sieci „PIONIER” został Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe, które zarządzało również Poznańską Siecią Metropolitalną, „POZMAN”.
Program budowy sieci „PIONIER” w kraju został zatwierdzony w 2000 roku, a rok później zaczął być realizowany przez Komitet Badań Naukowych. W jego ramach zainicjowano szereg działań mających na celu stworzenie podstawowych mechanizmów społeczeństwa informacyjnego w celu partnerstwa z innymi krajami świata.
Jednocześnie trwała fizyczna rozbudowa sieci Internet i całej niezbędnej do jej prawidłowego funkcjonowania infrastruktury. I tak, w 2003 roku otwarto nowo wybudowany segment sieci, a w 2011 roku osiągnęła ona 6494,26 km linii światłowodowych i połączyła wszystkie sieci MAN (Metropolitan Area Network).
O Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym (PCSS)
Ważnym ogniwem rozwoju internetu i upowszechniania się komputerów w Polsce stało się Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS). Jego utworzenie zostało zatwierdzone 23 października 1993 roku przez Kolegium Rektorów Miasta oraz Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu.
Celem tej inicjatywy była koordynacja wykorzystania miejskiej sieci i superkomputerów w mieście. Działalność tej organizacji w kolejnych latach doprowadziła do:
- uruchomienia pilotażowej krajowej sieci „POL-34”,
- stworzenia programu rozbudowy krajowej sieci Polski Internet Optyczny w ramach programu „PIONIER”,
- realizacji projektów „PLATON”, „NewMAN”, „MAN-HA” i „100net”, które finansowały rozwój sieci na poziomie krajowym, wprowadzając innowacyjne usługi i aplikacje dla użytkowników.
Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe uruchomiło również pierwszy superkomputer „CRAY Y-MP EL” i zajmowało się rozwojem wysoko wydajnych usług obliczeniowych opartych na superkomputerach. Od 2008 roku organizacja stała się przedstawicielem Polski w konsorcjum „PRACE”, a polscy naukowcy uzyskali dostęp do najpotężniejszych superkomputerów Europy.
W 2015 roku zaprezentowano superkomputer „Eagle”, który wszedł do listy TOP 500 na świecie. Jego głównym przeznaczeniem były obliczenia naukowe, a także stał się podstawą do stworzenia innowacyjnego centrum „PSNC-Huawei”. Następnie opracowano potężny system „Altair”, który obecnie działa w obszarze sztucznej inteligencji, zdolny do analizy danych w fizyce jądrowej, chemii kwantowej i biologii, a także był wykorzystywany do modelowania inżynierskiego i badań wirusa COVID-19.
Jeśli w momencie założenia Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe zatrudniało 60 pracowników, to po 10 latach było ich już 444, a liczba ta nadal rosła. Stworzono również całą niezbędną nowoczesną infrastrukturę, która pozwala wygrywać i realizować projekty w ramach Europejskich Programów Ramowych i Krajowych Programów Badawczych. Takich projektów zrealizowano setki, a Poznań stał się miastem z rozwiniętą branżą IT i innowacyjnym środowiskiem.
