Wynalezienie technologii druku z wykorzystaniem prasy drukarskiej przypisuje się Johannesowi Gutenbergowi. To właśnie on w 1439 roku w niemieckim mieście Moguncja opracował ten wynalazek, od którego oficjalnie rozpoczęła się europejska epoka drukarstwa. Oczywiście, wcześniej teksty były przekazywane na różne sposoby, a drukarstwo towarzyszy ludzkości przez całą jej historię. My zaś zapraszamy do poznania historii pojawienia się i rozwoju drukarstwa w Poznaniu na poznan-future.eu
Krótka historia drukarstwa w Polsce
Drukarstwo w formie najbardziej zbliżonej do współczesnej zaczęło rozprzestrzeniać się na terenie Polski pod koniec XV wieku. Przyczynił się do tego wynalazek Gutenberga i pierwsza Biblia, którą wydrukował nową metodą. To zachęciło drukarzy z Europy Zachodniej do szerzenia nowego rzemiosła za granicą.
W tamtych latach stolicą Polski był Kraków. To właśnie tutaj koncentrowała się większość naukowców, artystów i kupców. Pierwszą drukarnię w mieście otworzył w 1465 roku Günther Zainer z Augsburga. W 1491 roku pierwsze wydanie cyrylicą zostało wydrukowane przez Szwajpolta Fiolla.
Warto zaznaczyć, że niektóre północne, obecnie polskie miasta, należały wówczas do Prus. Założyły one własne drukarnie wcześniej, ponieważ były znacznie bliżej wynalazców drukarstwa. Niemniej jednak, ogólnie rzecz biorąc, odstępy czasowe między rozwojem druku na terenie współczesnej Polski były niewielkie. Stąd też Poznań dołączył do tego procesu nieco później.
Ciekawe jest to, że pierwsze drukarnie w Polsce dość często otwierali przedstawiciele innych krajów. Byli to innowatorzy i przedsiębiorcy, którzy nie bali się zaryzykować i rozpocząć zupełnie nową działalność na terenie kraju. W Krakowie często byli to Niemcy, a także Holendrzy. Znana była holenderska drukarnia „Typographus Sermonum Papae Leonis I”, która działała od 1473 roku. Jednym z pierwszych komercyjnych drukarzy był Johann Haller, który w 1505 roku otworzył drukarnię w Krakowie, a w 1509 roku wydrukował łacińskie tłumaczenie greckich wierszy Teofilakta Symokatty.
Rozwój drukarstwa w Poznaniu: przyczyny i uwarunkowania
W Krakowie pod koniec XVI wieku działało siedem drukarni. W 1610 roku było ich dziesięć. Jednak już po kilku latach nastąpił stopniowy upadek drukarstwa. I tak, na rok 1650 pozostały trzy drukarnie świeckie i kilka kościelnych. Jeśli chodzi o Poznań, to w mieście sytuacja wyglądała odwrotnie. Właśnie w tym czasie pojawiło się i zaczęło rozwijać drukarstwo.
Rzecz w tym, że przez poprzednie dwieście lat Poznań przekształcił się w ważny europejski ośrodek handlu. Przez miasto przebiegał szlak handlowy z Krakowa nad Morze Bałtyckie. Przewożono nim bydło, futra, sól, tekstylia i zioła, skóry i wosk. Stało się to podstawą aktywnej wymiany towarowej w Poznaniu, co z kolei przyciągało do miasta dużą liczbę zamożnych, aktywnych i inicjatywnych ludzi.
Złotym wiekiem dla Poznania stał się XVI wiek. Miasto stało się wiodącym centrum kultury, wiedzy medycznej i handlu międzynarodowego. To właśnie tutaj koncentrował się handel tranzytowy między krajami zachodu i wschodu, a także polski import. Kwitły handel i rzemiosło, zwłaszcza produkcja skór, piwa i mięsa. Większość mieszkańców pracowała w różnorodnych rzemiosłach, a pod względem produkcji Poznań zajął drugie miejsce po Gdańsku.
Równolegle miasto stało się znanym ośrodkiem edukacyjnym, gdyż rozwój przemysłu wymagał specjalistów. Jeśli chodzi o zamożnych ludzi, którzy osiedlali się w Poznaniu, to dążyli oni do zapewnienia swoim dzieciom najlepszego wykształcenia. W 1519 roku założono Akademię Lubrańskiego, która stała się drugim ośrodkiem szkolnictwa wyższego w Polsce. Od 1573 roku zaczął działać Kolegium Jezuitów. W 1780 roku te dwie instytucje połączono w Poznańską Szkołę Wydziałową.
Rozwój edukacji przyspieszył powstawanie w mieście drukarni, papierni i księgarni. Zatem, w czasie gdy w wielu innych miastach drukarstwo podupadało, w Poznaniu zyskało znaczne rozpowszechnienie. Wydawcy książek mieli tu popyt na swoje produkty, a więc śmiało rozszerzali produkcję i asortyment.
Znane pierwodruki w języku polskim
Na koniec warto powiedzieć kilka słów o najstarszych pierwodrukach w języku polskim. Najbardziej znany z nich nosi nazwę „Almanach cracoviense ad annum” i datowany jest na 1474 rok. To jednostronicowy astronomiczny kalendarz ścienny, który wydrukował i wydał Kasper Straube. Jedyny zachowany egzemplarz tego wydania przechowywany jest na Uniwersytecie Jagiellońskim i ma wymiary 37 cm na 26,2 cm.
Pierwszy tekst w języku polskim wydrukowano w 1475 roku we Wrocławiu. Pierwszą książką stała się „Historia męczeństwa Pana naszego Jezusa Chrystusa”, którą w 1508 roku wydał Johann Haller. Przez długi czas za taki pierwodruk uważano „Hortulus Animae polonice”, wydany w Krakowie, ale datuje się go na rok 1513. Ostatni znany egzemplarz tej książki, niestety, zaginął w latach drugiej wojny światowej.
Wydawcy z Poznania nie pozostawili historii znanych pierwodruków, ale począwszy od XVI wieku, pracowali dość aktywnie. Od tego czasu drukarstwo kontynuowało swój rozwój w mieście, stopniowo przechodząc do nowych technologii i rozwiązań. Obecnie również pozostaje ważną gałęzią i trudno wyobrazić sobie miasto bez licznych księgarni i drukarni.
