Współczesnym mieszkańcom Poznania trudno wyobrazić sobie życie bez telefonów. O ile wcześniej gadżety te służyły jedynie do wykonywania połączeń, tak teraz możemy za ich pomocą pracować, oglądać filmy i robić zdjęcia. Niestety w przypadku naszych przodków było zupełnie inaczej. Poznań ma bogatą i bardzo ciekawą historię rozwoju telekomunikacji. W 1880 roku poznaniacy zaczęli korzystać z łączności telefonicznej, co przyczyniło się do rozwoju miasta i pozytywnie wpłynęło na jego postęp technologiczny – podaje strona poznan-future.eu.
Alexander Bell czy Antonio Meucci?
Większość ludzi prawdopodobnie wie, że pierwszą osobą, która wynalazła telefon i zaprezentowała go światu, był szkot Alexander Bell. Ponieważ jego żona była głucha i niema, marzył o stworzeniu urządzenia, które pomogłoby jej słyszeć. Z pomocą finansową swojego teścia, przez kilka lat bezskutecznie próbował zaprojektować aparat słuchowy. W końcu udało mu się wynaleźć głośnik i mikrofon. Jego żona poradziła mu, aby połączył jedno z drugim, a za pomocą elektromagnesu udało mu się przesłać dźwięk na odległość. Chociaż nie był to jeszcze telefon, Bell opatentował urządzenie w 1876 roku i kontynuował ulepszanie swojego wynalazku. Ale czy Bell naprawdę był pierwszy?
W 2002 roku Kongres Stanów Zjednoczonych uznał Włocha Meucciego za wynalazcę telefonu. Faktem jest, że już w 1830 roku Antonio eksperymentował z leczeniem pacjentów prądem elektrycznym, kiedy odkrył, że dźwięki mogą być przesyłane przez kabel w postaci impulsów elektrycznych. Kiedy jego żona poważnie zachorowała, poprowadził kabel między jej pokojem a swoją pracownią, aby móc rozmawiać z nią na odległość. Swój wynalazek nazwał „ teletrofono”. W 1860 roku Meucci zaprezentował urządzenie publicznie w Nowym Jorku, o czym donosiła prasa. Niestety nie miał pieniędzy na opatentowanie swojego wynalazku i świat szybko o nim zapomniał. Analizując te informacje, można przypuszczać, że dyskusje na temat tego, kto wynalazł telefon, będą trwały jeszcze długo.
Pierwsze aparaty telefoniczne w Poznaniu
Warszawa była pierwszym miastem w Polsce, które zademonstrowało działanie nowego urządzenia w 1877 roku. Pierwsze linie telefoniczne powstały w 1882 roku w Warszawie i Lwowie. W Poznaniu pierwszy aparat telefoniczny do użytku służbowego został zainstalowany w ratuszu.
Z artykułu w „Kurierze Poznańskim” z 1 września 1935 roku wynika, że w 1885 roku aparaty telefoniczne zostały zainstalowane w 27 mieszkaniach poznańskich urzędników i zamożnych obywateli. W artykule podano również, że pierwsza rozmowa telefoniczna w Poznaniu odbyła się 1 września 1885 roku.
Rozwój telefonii w mieście odbywał się bardzo powoli. Być może powodem było to, że większość mieszczan uważała ten wynalazek za kaprys bogaczy. Koszt połączenia był zbyt wysoki – 50 fenigów. W październiku 1885 roku w Poznaniu było 40 abonentów. Długość linii telefonicznych wynosiła 32 kilometry, a pierwsza centrala telefoniczna o przepustowości 3000 numerów została zainstalowana na poczcie przy ul. Pocztowej. Była obsługiwana ręcznie przez telefonistki. Aby zadzwonić, należało podać operatorce numer, a ta, manipulując odpowiednimi przełącznikami, łączyła rozmówcę z żądanym numerem. Wkrótce potem na stacji została zainstalowana nową półautomatyczną centralę telefoniczną wyprodukowaną przez Siemens-Halske, o przepustowości 4000 numerów. W 1913 roku została uruchomiona nowa, w pełni automatyczna centrala w Lazarze przy ul. Głogowskiej, o przepustowości 1000 numerów. Warto zaznaczyć, że podłączone do niej telefony posiadały już pierwsze numery cyfrowe.
Telefonia w międzywojennym Poznaniu
Po Powstaniu Wielkopolskim miasto przejęło pozostawione przez okupantów dwie centrale telefoniczne o przepustowości 5000 numerów oraz 16 stacji międzymiastowych, które umożliwiały połączenia z krajami europejskimi poprzez centralę międzynarodową w Warszawie. Naczelna Rada Ludowa powołała na stanowisko kierownika Urzędu Telekomunikacyjnego Franciszka Gomerskiego. Wkrótce pojawiły się problemy kadrowe, gdyż do 1920 roku niemiecki personel opuścił Poznań. Na szczęście część stanowisk w biurze została obsadzona przez osoby związane z działalnością wywiadowczą podczas I wojny światowej i Powstania Wielkopolskiego, które zostały przeszkolone w zakresie łączności.
Na początku lat 1920-tych poznański sprzęt telekomunikacyjny był już przestarzały, ale nie było pieniędzy na jego modernizację. Budżet państwa pochłaniały wydatki wojskowe w związku z wojną polsko-bolszewicką i walką o granice odrodzonego państwa. Priorytetem wcale nie była telefonia. Dopiero w 1923 roku rozpoczął się proces modernizacji. W tym czasie centrale telefoniczne zostały w pełni zautomatyzowane, a około 4 tys. starych aparatów telefonicznych zastąpiono nowymi, wyposażonymi w cyfrowe wybieranie numerów. Pod koniec lat 1920-tych liczba osób korzystających z telefonii wzrosła. W tym czasie Poznań był bezpośrednio połączony z większością miast w Niemczech, Austrii, Szwajcarii i Danii.
W latach 1930-1936 liczba abonentów telefonicznych nieznacznie wzrosła, ale nie oznaczało to, że mieszkańcy Poznania nie korzystali z telefonów. Po prostu nie było potrzeby instalowania aparatu w domu i płacenia za niego. Jeśli trzeba było gdzieś zadzwonić, korzystano po prostu z publicznych aparatów telefonicznych zainstalowanych w kioskach i salach posiedzeń urzędów pocztowych. Ze względu na duże zainteresowanie tego typu usługą, liczba publicznych automatów telefonicznych rosła.
W 1931 roku we wszystkich poznańskich centralach telefonicznych zostały zainstalowane liczniki połączeń. Dzięki nim użytkownicy mogli płacić za liczbę wykonanych połączeń, gdyż wcześniej musieli płacić stałą kwotę niezależnie od czasu trwania rozmowy.
Przed wybuchem I wojny światowej liczba abonentów prywatnych znacznie wzrosła. Mogło to być spowodowane kampanią reklamową, która zawierała pewną propagandę. Ci, którym udało się przekonać ludzi do zainstalowania telefonu w swoich domach, otrzymywali hojne nagrody od Dyrekcji Poczty i Telegrafu. W 1939 r. liczba abonentów telefonicznych w Poznaniu wynosiła 6836, a przepustowość stacji 7600 numerów.
Na dwa dni przed wkroczeniem Niemców do Poznania pracownicy Głównego Zarządu Telekomunikacji ukryli dokumenty i wyłączyli sieć, aby opóźnić wrogowi natychmiastowe zajęcie i wykorzystanie urządzeń łączności.
Od 1950 roku liczba abonentów podwajała się co dziesięć lat. W 1976 roku została zainstalowana pierwsza w Polsce elektroniczna centrala telefoniczna. Wprowadzenie tego rozwiązania technologicznego zwiększyło wydajność i jakość usług telekomunikacyjnych świadczonych w mieście.
Era telefonów komórkowych
Na początku lat 1990-tych pojawiła się telefonia komórkowa, co przyczyniło się do dalszego rozwoju i modernizacji infrastruktury telekomunikacyjnej miasta. W kolejnych latach, dzięki szybkiemu rozwojowi technologii, telefonia komórkowa stała się bardziej powszechna, a liczba jej użytkowników zaczęła bardzo szybko rosnąć.
Dziś niemal co drugi mieszkaniec Poznania posiada telefon stacjonarny i aktywnie korzysta z telefonu komórkowego. Ponadto telefonia stacjonarna i komórkowa są najważniejszymi środkami komunikacji w codziennym życiu poznaniaków, co przyczynia się do poprawy jakości życia i poziomu usług świadczonych przez różne instytucje.
